Çocuk Ve Matematik

ÇOCUK VE MATEMATİK

Çocukların
matematikle tanışmaları doğumla baslar. Nesne devamlılığının ve neden
sonuç ilişkilerinin kurulması basit matematik kavramlarının temelinin
oluşturduğu düşünülmektedir. Yaşın ilerlemesiyle bu kavramlarında
gelişimleri ilerler. Okul öncesi çocukları problem çözme sonuç çıkarma
bağlantılar kurma ve matematik dilini kullanmayı içeren matematiksel
düşünceyi geliştirebilir, şekil sayı, işlemler, ölçüm ve mekânda konum
becerilerini temel düzeyde kazanabilir. Okul öncesi dönemde çocuklar
için uygum matematik etkinlikleri ve oyunları planlarken çocukların
matematiksel beceri seviyelerinin belirlenmesi bireysel farklılıklara
dikkat edilmesi uygum materyal seçimi ve aile katılımlına özen
gösterilmesi gerekmektedir.
Özellikle bebeklikten itibaren sağlanan
zengin uyarıcılar beyin gelişimini desteklemekte bu sayede beceri
gelişimi için uyarıcı sağlanmayan bebek ve çocuklara oranla daha erken
olmaktadır.

MATEMATİKSEL KAVRAMLARIN GELİŞİMİ

Matematiksel
kavramaların temeli bebeklikte atılmaktadır. Bebeklerin keşfetme ve
yeni denemeler yapma isteği iki yaşından sonra yeni durumlarla başa
çıkma sorunlara uygun çözüm yolu bulma olarak devam etmektedir.
Bebeklikte nesne devamlılığının kazanılması kavram gelişimi ve neden
sonuç ilişkilerinin temel olarak başladığını göstermektedir

JYaklaşık bir yaş civarında azlık çokluk ayırımı yapılabilir(Y.GÜVEN 1999)
J Bir iki yaş civarında eşleştirme davranışı görülmektedir.(METİN 1992)
JÜç dört yaşta geometrik şekillerin eşleştirilmesi,
Jİki üç yaşta büyük küçük
J üç yaşa doğru uzun kısa gibi kavramları öğrenip ayırt etmeketedir.
Jguruplama becerisi bir bir buçuk yaşta görülöeye başlanır.
Jiki
yaş civarında sayısal teimleri sıklıkla kullanır ancak bu terimleri
gerçek anlamında kullanmaz piagete göresayılar gercek anlamında somut
işlemler döneminde kullanılmaya başlanır.
Jdört beş yaş civarında biredn ona karda ezbere sayabilir.
Jbeş
altı yaşalarda birdem yirmiye kadar anlamını bilerek sayarlar,bir grup
nesneyi büyüklüğüne göre sıralayabilir,yarım ve bütünü gösterir ,en az
en çok bir kaço bir çoğu hepsi hiçbiri gibi niceliklerle ilgili
terimlerinin amlamını bilir(METİN 1992)

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE MATEMATİK EĞİTİMİNE AİT HEDEFLER

Hedef:Gözlem yapabilme
• Hedef:Verilen nesneleri durum olay sayı yada sözcükleri hatırlayabilme
• Hedef;Verilen nesne durumo olay yada varlıları çeşitli özelliklere eşleştirme,gruplayabilme, sırlayabilme
• Hedef: Verilen nesneleri sayabilme
• Hedef:Tek basamaklı sayılarla basit toplama ve çıkarma işlemleri yapabilme
Hedef: Günlük yaşamda belli başlı sembolleri tanyabilme
• Hedef: Mekanda konum kavramaları ile ilgili verilen yönergeleri uyguluyabilme
• Hedef;Zamanla ilgili bazı kavramlar ile ilgili belirli etkinlikler arası ilişki kurabilme
• Hedef; Belli durumla ilgili neden sonuc ilişkisi kurma
• Hedef:Verilen problem durumunu çözme

OKUL ÖNCESİ MATEMATİK BECERİLERİ

A)MATEMATİKSEL DÜŞÜNCE
Okul
öncesi matematiğinde mantıksal ve matematiksel düşüncenin düşüncebin
desteklenmesi programın en önmeli parcasını oluşturmaktadır.bu kapsamda
evde ve okulda cocuğun matematik dilini kullnması teşvik edilmelidir.
JMatematik
köşesi hazırlanabilir(saat,terazi,tartı,termometre,çeşitli yapbozlar,
ölçüm aletleri,oyuncak paralar,abaküs,resimler magazinler,fotoğraf
albümleri bu köşeye konabilir.)
JFen ve doğa etkinliklerinde bir doğa
gezisi sonrasında çocuktan topladığı bitkileri taşları böcekleri
yaprakları ve canlı cansız bütün nesneleri karşılaştırması yada
sınıflaması istenebilir.
J Sanat etkinliği olarak kesme yapıştırma
yaparken öğretmen çocuklaradn kağıt boyutlarını karşılaştırmalarını daha
sonrad büyükten küçüğe doğru sıralamalarını yada boyama çalışmalarında
kalemlerini renklerine göre sınıflamalarını isteyebilir
J Anadil
etkinliklerinde ise çocuk hikayede kuşların bulutların üstünde
balıkların denizin altında yüzdüğünü anlatırken öğretmen üzerinde ve
altında kavramları ile ilgili sorular sorarak çocukların uzaysal algı
ile ilgili bilgilerini pekiştirmede yardımcı olabilir

B)ŞEKİL (GEOMETRİ)
Bebekler
doğduktan itibaren çeşitli şekillerle karşı karşıyadırlar.İşlem öncesi
dönemin sonunda çocuklara temel geometrik şekillerin isimlerini
öğrenirler.Bu dönemde çocuklar önce daire kare ve üçgeni daha sonrada
dikdörtgen ve elipsi öğrenirler.ancak bazı şekilleri birbirine
karıştırabilirler.
Şekil kavramlarıyla ilgili oyunlar;

ŞEKİLLERİNE GÖRE KESELİM

Öğretmen
çocuklara daha önce fen dersinde hazırlanan keki masanın üzerine koyar
ve kek dilimlerini farklı şekillerde keser ve her şekil dilimi için
masya bir tabak koyar. Sonra üçgen şekilde kestiği dilimi alır ve
çocuklara bu kekin şeklini sorar daha sonra aynı işlemi diğer şekiller
içinde tekrarlar .böylece her şekli cocuğa göstererek ismin ve hangi
tabağa konmasını sorarak çocuktan kek dilimlerini şekillerine göre
gruplamasını ister

GEOMETRİK ŞEKİLLER OLUŞTURALIM

Öğretmen
çocukları bir kac gruba ayırır.müziği durduğunde söylediği geometrik
şekli oluşturmalrını isterçocuklar ele ele tuştur ve müzik
başaltılırçocuklar müzik eşliğinde dans etmeye başlarlar.öğretmen
müziğiğ kapatır ve kare der çocuklar kare şeklini oluştururlar.ve oyun
böylece devam eder.

SENCE NEDİR

Öğretmen
içinde çeşitli geometrik şekiller bulunan bir blok sepeti hazırlar
sırası ile çocukların gözlerini eşarp ile bağlar ve sepetten bir blok
almasın ve dokunarak bu bloğun şeklini bulamasını ister oyun bu şekilde
dewam eder

YER KAPMACA

Çocuklar
çember şeklinde yere oturular bir çocuk ebe seçilir ve geri kalan
çocuklar sırası ile üçgen daire kare dikdörtgen diye isimlendirilir ve
çocukların önlerine bu şeikllerin olduğu birer karton tuturulur.öğretmen
kare dediğnde tüm kareler yer değiştirir. Bu sırad ebe olan cocuk yer
değiştiren cocuklardan birini yerini kapamay çalışır.eğer kapasa ayakta
kalan çocuk ebe olur.oyun bu şekilde dewam eder.

ŞEKİLLERDE BULUŞALIM

Öğretmen
basabilecekleri büyüklükte kartondan geometrik şekiller hazırlar ve
yere karışık şekilde yerleştirerek yürüyüş yolu hazırlar. Yolun sonunuda
içinde geometrik şekillerin olduğu bir torba konur. Öğretmen yolun
basındaki çocuğa çeşitli yönergeler verir(kareye bas üçgene bas) çocuk
yolun sonuna geldiğinde toarbadan bir şekıl çeker ve adını söyler.

BİLMECE

Evin
çatısıyım,çadırın kapısıyım,denizdeki yelkenim,bilin bakalım ben
kimim,üç kenarım var benim üç tane sivri köşem haydi haydi çocuklar
bilin bakalım ben kimim

TEKERLEME
• KARE
• Ben kareyim kare, dört köşeye sahibim, aynıdır her bir kenarım,yemek masasının üstüne çok benzerim
• DİKDÖTGEN
• Benim adım dikdörtgen,kareye hiç benzemem,iki kısa iki uzun kenarım var kapınızın aynısıyım

C) SAYILAR

Çocuklarda
sayı gelişimi sayısal farklılıklara dikkat etme çok ve azı ayırt etme
yetişkini taklit ederek sayma ezbere sayma eşleme şeklinde sayma ve son
olarak nesneyi sayarak kaç tane olduğunu söyleme şeklinde gelişim
göstermektedir. Piagete göre çocuklar somut işlemler dönemine varıncaya
sayıları anlmalı kullanmazlarYani korunum kavramı gelişmeden sayı
kavramı tam olarak gelişmiş olmaz Ayrıca varlıkları birebir eşleştirme
yeteneğinin kazanılmasıda sayı kavramını gelişiminde önemlidir
Sayı kavramı ile ilgili oyunlar

BAYRAK YAKALAMA OYUNU

Öğretmen
bahçedeki iki ağaç arasına bir ip gerer ve ipin üzerine birden ona
kadar sayıları asar. Çocukları iki gruba ayırır ve arka arkaya sıraya
girmelerini ister. Öğretmen bir satı söyler iki grubun başındaki
çocuklar koşar ve o sayıaya dokunur.
İlk dokunan taraf puan alır.

SIRASI İLE RAKAMLARA BASMA

Öğretmen
çocukların ayakları sığabilecek büyüklükte kartonlar keser ve üzerine
rakamlar yazar. Daha sonra bunları rakam sırasına göre çocukların
adımları işe yetişebilecekleri uzaklıklarda yere rastgele bıarkır.
Çocukların sırası ile bu rakamlara basarak karşıya gecerek rakamların
isimlerini söylemelerini ister.

RAKAM SAKLAMA

Önceden
hazırlanmış sayı kartları çocuklara gösterilir ve sayıların isimlerini
söylemeleri istenir.sonra bir ebe seçilir ve sınıftan çıkarılır. Rakam
kartlarından biri saklanır ve ebe çağırılır çocuk saklanan kartı ararken
diğer çocuklar karta yaklaştıkça yüksek sesle uzaklaştıkça alçak sesle
rakamı söylerler. Çocuk rakamı bulunca diğer arkadaşları tarafından
alkışlanır ve oyun böyle sürüp gider.

LABUT DEWİRME

Yere bir sıra halinde on tabut dizilir.tahataya birden ona kadar rakamlar yazılır.
Çocuklar
iki gruba ayrılır ve gruplar sırasıyla bir topla labutları devirir.
Grup kaç labut devirmişse tahtaya o rakamın altına kendi sembolini çizer
an çok labut dewiren grup kazanmış olur.

SALINA SALINA SAYALIM

Öğretmen
çocukları beşerli guruplara ayırır ve yavaş yavaş sallanmalarnı söyler.
Adını söylediği çocuğun yere düşmesini söyler. Çocuk yere düştükten
sonra öğretmen ayakta kaç kişi kaldı diye sorar ve bütünsınıfın ceavp
vermsini bekler.
Ayaktaki bütün çocuklar yere düşene kadr oyun dewam eder.

BİLMECE

Ne elma ne vişne,hani ortada nesne,şimdi herkes, bu sayıyı bilse( 0

TEKERLEME

Bir iki üç,söylemesi güç,sana verdim bir elma,adını koydum fatma,hop hop hop,bir büyük altın top
Parmak oyunu
İki ayağım var(ayaklar yere vurulur)
İki kulağım var(kulaklar elle tutulur)
Birde burnum var(burna dokunur)
İki kolum var(kollar yana açılırve sallanır)
İki gözüm(gözler parmakla gösterilir)
Birda ağzım var(ağız gösterilir

D) İŞLEMLER

İşlem
kavramının gelişmesi sayma becerisinin kazanılmasına pareleldir. Önce
basit toplama işlemi daha sonra çıkarma işlemi becerisi gelişir.
İşlemler öğretilirken çocuğa somut yaşantılar ve başlangıç olarak gerçek
nesneler sunulmalıdır. Çocuklardan sayı sembolleriyle ve zihinden
toplama işlemi yapması beklenmemelidir.
İşlemlerle ilgili oyunlar

TOMABALA ÇEKELİM

Küçük
küpler üzerine rakamlar yazılır ve bir torbaya konur. Her çocuk sırası
ile bir küp çeker üzerindeki rakamı okur. İkinci çocukta aynısını yapar.
öğretmen somut nesneler kullanarak torbadan çekilen bu iki sayıyı
çocukların toplamasını ve çıkarmasını ister ve cevaplandıktan sonra
küpler tekar torbaya atlır ve youn devam eder.

TAVŞAN KAÇ HAVUÇ YEDİ.

Öğretmen
sınıftaki çocuklardan birini tavşan seçer. Daha sonra sınıfta havuç
olmak isteyen uzun çocuklardan altı tane seçer ve sınırları önceden
belirili bir alan içerisine yerleştirir. Diğer çocuklar el ele tuştur ve
havuçlar bu çitin pratsına gecerlerçit oluşturan çocuklar tavşanını
içeri girmesini önlemek için sürekli hareket ederler.tavşan bi şeklede
içeri girer ve havuçlardan birini alır öğretmen bahçede altı havuç
vardı………… sının tavşan yedi kaç havuç kaldı diye sorar

PARAŞÜT OYUNU

Çocuklar
iki ayrı guruba ayrılır ve yere on tane çizilir bu daireler üzerine
rakamlar yazılaır ve o rakamlar kadar üzerine nesne yerleştirilir.
Çocuklar daireinin karsına uzak bir mesafeye otururlar. Her grup
yaptıkları kağıt uçakları bu daireler isabet ettirmeye çalışırlar. Bu
şekilde uçak hangi daireye düşerse oradaki rakam okunur ve içiresindeki
nesneler alınır en çok nesne toplayan grup galip olur.

TEKERLEME

Bir bir daha iki
,benim adım tilki
,iki iki daha dört
,üşüdüm üstümü ört,
bu pastanenin adı markiz
,sekiz dokuz on,
gök yüzü rengarek balon

• ŞİİR ; İŞLEMLER• Çıkarırsan üçten ikiyi
• Bulursun ilk sayı olan biri
• Bir artı bir eder iki
• Pek çok severim matematiği
• İkiye bir eklersen olur üç
• Çarpma yapmak benim için çok güç

E) ÖLÇÜM YAPMA

Ölçüm yapamada beş aşama mevcuttur
1 Oyun aşaması;yetişkinler taklit ederler
3 Standart olmayan ölçü araçları ve birimleri kullanırlar
4 Somut işlemler dönemi;standart ölçüm birimlerini gerekliliğini kavrarlar
5 Standart ölçüm araçlarını kullanmaya başlarlar
Zaman
kavramının gelişmesi okul öncesi yıllarda başlamlaktadır Önce geçmiş şu
an ve gelecek kavramları gelişir.daha sonra ise takvim ve saatlerin
işlevlerini öğrenirler.
Ölçüm kavramı ile ilgili oyunlar.

KAÇ AVUÇ

Çocuklar
güneşli havada bahçeye çıkarılır. İki kutu hazırlanır bunlardan bir
tanesine kum doldurıulır. Çocuklardan sırasıyla kum dolu olna kutudan
avuçlarıyla kumu alıp boş kutuya koymları istenir. Sonra çocuklara kumun
kaç avuç geldiği sorulur.

KENDİ BOYUMUZU ÖLÇELİM

Ççocukların
boyutlarına uygun birer kağıt alınır ve zemine serilir. Çocuklardan
biri kağıdın üzerine uzanır ve diğer çocuk kalem ile işaretleyerek onun
portresini çizer.daha sonra kalkarak adımlarıyla bu portreyi ölçer.

ZAMANI SIRALAYALIM

Öğretmen
çoçuklara günün belirli saatlerini ifade edn olaylardan oluşan bir
resim kümesi getirerek çocuklardan bunu zaman sırası işe dizmeleri
istenebilir.

ÖNCE HANGİSİ BİTİRİR

Öğretmen
sınıfa aynı genişlikte farklı uzunlakta kasilmiş kağıt parçaları
getirir ve çocuklara bunların hangi yönlerden farklı veya benzer
olduklarını sorar. Sonra çocuklara acaba kağıt cana varları bunlardan
hangisini daha çabuk yer veya hangisini daha sonra bitirir.

TEKERLEME
Tekerleme
Pazar Pazar paz gelir,
Pazartesi tez gelir,
Salı sallanır gelir,
Çarşamba çullanır gelir,
Perşembe halim,canım
Cuma,Cumartesi halim

F) MEKANDA KONUM
Çok
erken yaşlarda nesne takibi ile ortaya çokmaktadır. Yürüme ile mekanda
gercek anlamda hakimiyet başlar Dört yaşında içinde-dışında açık-kapalı
dört yaş itibariyle altında-üstünde, yanında –önünde-arkasında, yakında-uzakta gibi mekansal kavramlar kazanılmaya başlar.

Mekanda konumla ilgili oyunlar

HANGİ BONCUK NEREDE

Öğretmen ipe dört farklı renkte boncuk dizer.ve cocuklara boncukların konumları ile ilgili çeşitli sorular sorar.
En sondaki boncuk hangi renk
Sarı boncuğun yanında hangi renk boncuk var
En başta hangi renk boncuk var

NEREDE

Öğretmen
çocukları iki guruba ayırır.ve her guruba nesnelerin nerde olduğuna
dair sorular sorar.kitap nerede bayalar nerede en çok doğru cevap veren
gurup alkışlanır.

YERİ NERESİ
Öğretmen
sınıfa çeşitli nesnelr getirir. Ve nesneler cocuklara verilir daha
sonra çocuklara yer belirten bazı sözcükler söyleyerek ellerindeki
nesneleri yerleştirmesini ister.bloğu masanın altına koy

HAYDİ KASABA İNŞA EDELİM

Proje calışması olarak kasabı inşa edilir
Kasabada bulunan binalar ve nesneler üzerine bir konuşma yapılır ve birlikte binaların maketi yapılır
Kasabanın binaları yerleştirilirken çocuklara çeşitli sorular sorulur.
Postaneyi nereye koyalım(hastanenin yanına)
Karakolu nereye yerleştirelim(okulun önüne)
Fabrikaları nereye yerleştirelim(pastanenin arkasına)

BİLMECE

Altında dört teker üstünde yük çeker
Ben giderim o gider üstümde tin tin eder ARABA
Altı mermer üstü mermer içinde bülbül öter AĞIZ

KAYNAKLAR

OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE MATEMATİK EĞİTİMİ
YAŞARE AKTAŞ ARANS

OKUL ÖNCESİ ÇOCUĞU VE MATEMATİK
NESLİHAN AVCI HALE DERE

FEN-DOĞA VE MATEMETİK UYGULAMLARI
MEZİYET ARI ,ELİF ÇELEBİ ÖNCÜ

OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK
Y.GÜVEN